سؤزوموز
بيزيم مرضييه: آذربايجانلى قوشوقچو و يازار٬ تورك خالق قهرمانى٬ مرضيه احمدي اسكوئي ١٣٥٣-١٣٢٤ (١٩٧٤-١٩٤٥)
مرضييه اوسكويى بير يازار٬ بير شاعير٬ بير اؤيره تمن (موعلليم)٬ بير قادين٬ بير امكچى٬ بير ايدئآليست٬ بير اينقيلابچى٬ بير خالق قهرمانىدير! تورك خالقينين يئتيشديردييى بو آرى اوره كلى (پاكدل)٬ آيدين دوشونجه لى؛ خالقى٬ يوردو و آناديلىنه دريندن باغلى اولان گؤزه ل اينسان٬ تك كلمه ده آذربايجانين اوزو آغى و باش اوجاليغىدير. او٬ خالقينين آزادليغى يولوندا گنج جانينى بئله اسيرگه مه ين سئويملى٬ نيسگيللى٬ شهيد قيزىدير. او "من يازارليقلا ياشاماق ايسته ميره م٬ ناغيللاريمى ياشاميملا يازماق ايسته ييره م " ديييردى و بونو دا قلمى ايله٬ ياشامى ايله دوغرولادى. مرضييه نين هم قارا داوات٬ هميده آل قانى ايله يازديقلارى٬ خالقيميزدا اونا قارشى سونسوز بير سايغينليق قازانديرميش٬ آنىسي (خاطيره سي) و سئوگىسينى اوره كلرده و بئينلرده ابدى له شديرميشدير.
بوگون مرضييه نين مزارى٬ تورك خالقي و آذربايجانين باشقا شهيد دوشموش اؤولادلارى بهروز دهقانى٬ عليرضا نابدل٬ كرامت الله دانشيان٬ بيژن جزنى٬ عبد مناف فلكى٬ محمد حنيف نژاد٬ سعيد محسن٬ اصغر عرب هريسى٬ محمد بازرگانى٬ على باكرى٬ جعفر اردبيلى٬ احمد جليل افشار٬ حبيب برادران خسروشاهى ..... ايله بيرليكده تئهرانين بهشت زهرا قبريستانليغىنين ٣٣ ونجو قطعه سينده٬ بو قهرمانلارا هئچ بير شكيلده ياراشمايان ييخيق و باخيمسيز٬ اوتانج وئريچى بير دورومدا بيراخيلميشدير. بو تورك خالقى و آذربايجانين شهيد اوغول و قيزلاري و مزارلارى ايله علاقه لى مساله لرده -بونلارا فارس گوروهلار صاحيب چيخسا دا - تورك خالقى و آذربايجانلى قوروم-آيدينلارى٬ باشقا چوخلو مووضوعدا اولدوغو كيمى٬ چوخ تاسسوفله تمامى ايله غفلت و لاقئيدليك ايچينده ديرلر. بو عزيز خالق شهيدلرينين هامىسينين اؤزلرينه ده٬ قبيرلرينه ده صاحيب چيخيلماسى -دونيا گؤروشلرى و سيياسى مشىلرينه باخمادان- تورك خالقى و آذربايجان قورولوش-درنكلرينين ميللى بورجو و اينسانى وظيفه سىدير. بونلار تورك خالقى و آذربايجانين تاريخى٬ تاريخى دگرلرىديرلر؛ بونلار بيزيم دونه نيميز٬ بوگونوموز و يارينيميزديرلار! تاريخى اولمايان٬ تاريخى اولوب دا اونو بيلمه ين٬ تاريخى دگرلرينى قورومايان٬ اونلارى قورويانمايان بير خالق٬ يوخ اولماغا محكومدور. بوندان آرتيق گئج قالينمامالى!!!
----------------------------
ياشامى: مرضييه احمدى اوسكويى٬ ١٣٢٤گونش ايلينده٬ تبريزين ياخينليغيندا يئرله شن٬ آذربايجانين كيچيك شهرلريندن اوسكودا٬ اورتا حاللى اكينچى بير عاييله نين اوشاغى اولاراق دونيايا گلدى. اوشاقليق چاغيندان آتاسينين يانيندا تارلالاردا ايشله مه باشلادى و ائله لاپ بو كيچيك ياشلاريندان يوخسول كندلىلرين آجى و چيله لرىيله٬ درد و اوزونتو دولو ياشاملارىيلا تانيش اولدو. مرضيه ايلك اوخولو قورتاراندان سونرا ليسه يه داوام ائتدى. تحصيلينين بو دؤنه مينده٬ كيتاب اوخوماغا ماراق بسله ييب گئتديكجه اوخوماغا قارشى بيله سينده آشيرى و درين بير سئوگى اولوشدو. بو ايللر٬ مرضييه نين ايجتيماعى سورونلار حاققيندا داها بيليگلى اولان اينسانلارلا تانيشما و سيياسى مساله لره آرتاراق تسللوط تاپما ايللرىدير.
ليسه نين ايلك دؤوره سينى قورتارينجا٬ تبريزين "دانشسراى مقدماتى"سينه گيردى و بورايا گيرمكله ده سول و ماركسيسم ادبيياتى ايله تانيش اولدو. "مقدماتى دانشسرا"دا ايكى ايلليك بير تحصيلدن سونرا معلليم اولاراق ايشه آلينيب اوسكونون ايلك اوخوللاريندا اؤيره تمن لييه گؤنده ريلدى. مرضيه اوچ ايلليك اؤيره تمن ليك ياشامي و اوشاقلار و عاييله لرى ايله قوردوغو گل گئت و ياخين باغلار سونوجوندا٬ اونلارين چيله لرى و آغير ياشام شرطلرى ايله داها دا ياخيندان٬ داها دا كؤكلو بيچيمده تانيش اولما فورصتىنى الده ائتدى. اوچ ايل معلليمليين آرديندا٬ ليسه ديپلومونو آلماغا موفق اولان مرضييه٬ تبريز بيلىيوردونا گيردى. يونيوئرسيته ده ايكن٬ عئينى زاماندا اؤيره تمنليك و اوشاقلارا درس وئرمه يه ده داوام ائتدى. ١٣٤٥ ايلينده آغير مالى قوشول و سيخينتيلار نده نى ايله٬ تئهرانين "دانشسراى عالى سپاه دانش "ينه گيرمه يه مجبور اولدو. بوندان سونرا تئز تئز ورامينين تورك و فارس كندلرينده گزينمه يه٬ كند مدرسه لرينه اوغراماغا و كندلى اوشاقلار اوچون كيتاب ائولرى ياراتماغا باشلادى.
مرضييه اونيوئرسيته ده ايكن٬ فععال شكيلده سياسى-صينفى فعالييتلر و اؤيره نچى ائعتيصابلارينين چوخونا قاتيليردى. ١٣٤٩ ايسفند آيى اؤيره نچى ائعتيصابلارينى ياراتماقدا ايسه اؤزو٬ بؤيوك بير رول اوينادى. و بو اوزدن ساواك- خالق دوشمنى شاه رئژيمينين سياسى پوليسى - طرفيندن تاتينيب ايزله نمه يه آليندى. بونا رغمن اؤيره نچىلر آراسيندا بؤيوك سايغينليغا صاحيب اولدوغو و گله جك ائعتيصابلارين قورخوسوندان٬ مامورلار مرضييه نين ياخالانماسيندان واز گئچديلر. ١٣٥٠ ايلين خورداد آييندا "عالى دانيشسرا"نين تعطيله گيرمه سى ايله همين آيدا مرضييه ساواك طرفيندن توتوقلاندى. اوزون بير سوروشدورمادان سونرا بيراخيلدىيسا دا٬ سياسى فعالييتلرينى قيسيتلاماق مقصدى ايله اوسكو شهرينه سورگونه گؤنده ريلدى. اوسكوده ايكن بير ياندان ادبى يازىلار يازير٬ اؤته ياندان ليسه اؤيره نچىلرىنين سياسى بيلگيلرينى آرتيرماغا چاليشيردى. آمما قيسسا بير موددتدن سونرا٬ داها فرقلى و گئنيش فعالييتلره يؤنه ليب٬ ١٣٥١ ده تئهرانا گئده رك نئچه يولداشى ايله بيرليكده ماركسيست بير گوروه اولوشدوردو. ١٣٥٢ ده "خالقين فدايى چئريكلرى هؤرگوتو" (خ.ف.چ.ه.) ايله تماسا گئچيب اونلارين جرگه سينه قوشولان مرضييه٬ بوندان سونرا خالقينين ميللى آزادليغى و ازيلميشلرين٬ يوخسوللارين قورتولوشو اوغروندا فارس شووئنيسمى٬ پهلوى ظولمو و امپئريياليسم تسللوطونا قارشى قاتيلديغى سيلاحلى موباريزه ده فععال شكيلده ايشتيراك ائديب ان سون دا گيزلى ياشاما گئچدى.
قيسسا بير سوره ليك (خ.ف.چ.ه.) نين آذربايجان ايالت سوروملوسو اولان مرضييه بير ايل سونرا٬ ٦ اورديبئهئشت ١٣٥٣ ده ساواك گوجلرى ايله گيردييى سيلاحلى بير چاتيشمادا ياشامينى ايتيرميشدير: بير جومعه گونو خ.ف.چ.ه. عوضوو اولان شيرين معاضد٬ باشقا بير سمپاتيزانلا بولوشماق (قرار ملاقات) اوچون يولا چيخير. بو بولوشمادان ساواك داها قاباقجادان خبر آلميشدير و بوتون بؤلگه نى بير نئچه كيلومئتره چاپيندا قوشاتميشدير (موحاصيره ائتميشدير). بولوشما اولاييندان خبرى اولان مرضييه٬ مامورلارين تئلسيزينى دينله يه ره ك٬ ساواكين بولوشمادان خبردار و بؤلگه نين ده قوشاتما آلتيندا اولدوغونو اؤيره نير. بو مساله نى اؤيره نه ندن سونرا٬ بيله سينى تهديد ائدن تهلوكه يه آلديرمادان٬ يولداشى شيرين معاضده خبر وئرمك و اونو قورتارماق آماجى ايله٬ قوشاتما آلتيندا اولان بؤلگه يه گئدير. شيرينى تاپيب اولايى اونا بيلديره بيلسه ده٬ ساواك گوجلرى طرفيندن موحاصيره يه دوشورولن و اوتوماتيك توفنگه مسلح اولان مرضييه٬ بو سون برابر اولمايان ساواشيمدا٬ اؤلدورولور. (چاتيشمادا ديرى اله گئچيريلن شيرين معاضد اينتيحار ائتمه يه قالخيشير٬ آمما بونو باشارانمير و داها سونرا ساواك توتساغيندا آغير ايشكنجه لره معروض قالاندان سونرا اؤلدورولور).
ياپيتلارى: مرضيه يازارليق و قوشوقچولوق يئتىسينه (استعداد) يييه ايدى. يازديغى ادبى يازيلار٬ قيسسا سؤلجك (ناغيل) و قوشوقلاريندا خالقين آغير ياشام قوشوللارى و دؤزولمز آجىلارينى ديله گتيريردى. اينقيلابين ايلك گونلرينده اونون دالغا آدلى ناغيلى٬ او دؤورده ايلك چاپ اولان و ان چوخ بگنيلن رومانلاردان بيرى ايدى. مرضييه اوسكويىنين فارسجا و توركجه بوتون اثرلري هله ده توپلو اولاراق چاپ ائديلمه ميشدير. (مرضييه نين اينتئرنئتده بولونان فارسجا اثرلريندن: داستانى بر مبناى زندگى رفيق على اصغر عرب هريسى٬ تجربه نخستين مرگ٬ دختران كولى. مرضييه يه منسوب ائديلن و چوخ ياييلميش فارسجا "افتخار" آدلى بير شئعر واردير.٬ بو شئعر اصلينده مرضييه يه دئييل٬ پرى (غزال) آيتىيه عاييدير) .
آشاغىدا بو گؤزه ل اينسانين اؤلومسوز آنىسينا٬ يئددى توركجه شئعرىنى سونورام:
گئرچه يه هو!!!!
يئددى: پاييز ٥١ 
